Hakaru Hashimoto

Multi-Systeem aandoening

De ziekte van Hashimoto is een auto-immuunziekte die leidt tot schade aan de schildklier. Het kenmerkende verschijnsel is de te traag werkende schildklier. Dit heeft effect op vele (zo niet alle) systemen en organen van het lichaam, waardoor zich een groot aantal (mogelijke) uiteenlopende klachten voordoen.

Auto-immuunziekte

Normaalgesproken worden stoffen die het lichaam binnendringen door ons afweersysteem als lichaamsvreemd beschouwd, dat zijn de zogenaamde antigenen. Het afweersysteem van het lichaam reageert daarop door 'antistoffen' of 'antilichamen' aan te maken. Deze antistoffen bevinden zich in het bloed. Door de aanmaak van antistoffen komt er een proces op gang om deze door het lichaam als vreemd herkende cellen of cel bestanddelen (antigenen) op te ruimen. Dit is een immunologische ontstekingsreactie.

Bij een auto-immuunziekte produceert het lichaam echter antistoffen die lichaamseigen cellen of weefsels aantasten en zelfs afbreken. Zo bestaan er diverse antistoffen die tegen specifieke organen gericht kunnen zijn, zoals de schildklier. Deze specifieke antistoffen leiden tot schade aan de schildklier, waardoor deze minder goed gaat functioneren. 
Lees meer over antistoffen.

Verschijning

Meestal ziet men bij de ziekte van Hashimoto een te langzaam werkende schildklier met diverse 'vage' lichamelijke klachten. Deze klachten zijn 'vaag' omdat ze vele oorzaken kunnen hebben en de ziekte vaak langzaam ontstaat.
Van de patiënten met een te langzame werkende schildklier hebben velen met een primaire hypothyreoïdie, de ziekte van Hashimoto. De oorzaak van een te langzaam werkende schildklier of hypothyreoïdie kan ook iatrogeen of centraal zijn. Lees meer over hypothyreoïdie en de klachten.

Ontdekker

Hakaru Hashimoto

Hakaru Hashimoto

werd geboren in een familie van artsen op 5 mei 1881. Vooral zijn grootvader was een bekende arts en motiveerde Hakaru ook arts te willen worden. In 1903 ging hij aan de nieuw opgerichte Medical School of Kyushu Imperial University studeren en in 1907 studeerde hij af. Hij vervolgde zijn medische studie als leerling-chirurg. In deze periode bestudeerde hij microscopisch schildklierweefsel, verwijderd bij 4 vrouwelijke patiënten en ontdekte een aantal zaken die nog niet eerder waren beschreven.

Inmiddels 31 jaar (1912) publiceerde hij voor zijn promotie zijn bevindingen in een Duits tijdschrift voor Chirurgie [pdf] en deze publicatie was de eerste keer dat de AITD of ziekte van Hashimoto werd beschreven. Hashimoto noemde de aandoening Struma Lymphomatosa. De 'ontdekking' kreeg nog niet veel aandacht.

Hij beschreef in zijn publicatie 4 karakteristieke kenmerken:

schildkliercellen hashimoto

De eerste twee kenmerken waren volgens hem nog niet eerder beschreven.

Om zijn ontdekte aandoening verder te kunnen onderzoeken, vertrok hij naar Duitsland. Hij studeerde pathologie aan de Universiteit van Göttingen. Maar al snel brak de Eerste Wereldoorlog uit en moest hij terugkeren naar Japan.

Vooral uit financiële overwegingen (onder andere het overlijden van zijn vader) nam hij in het ziekenhuis van zijn geboorteplaats de medische praktijk van de familie over. Het ziekenhuis werd in de wijde omgeving bekend om zijn kundige universitair en internationaal geschoolde chirurg. Enige jaren later zal hij eindelijk ook tijd hebben een gezin te stichten.
In 1934 overlijdt hij onverwacht op vrij jonge leeftijd (52 jaar) aan buiktyfus; opgelopen tijdens zijn werk. Nog steeds zonder enige erkenning voor zijn ontdekking te hebben gekregen.

buste hashimoto

De eerste jaren wordt zijn aandoening gezien als een voorstadium van Thyreoiditis van Riedel, wat toen veel voorkwam in Europa. Pas in 1931 werd door de onderzoekers Allen Graham et al uit Cleveland zijn bevindingen bevestigd en werd deze verder bekend onder zijn naam: Ziekte van Hashimoto.

In 1956 werden voor het eerst autoimmuun anti-stoffen aangetoond bij patiënten met Hashimoto's. De (histologische) ontdekking van Hashimoto heeft aan de wieg gestaan van de ontdekking van later ook andere auto-immuunaandoeningen.

JTA logo

Bronnen:

 

In het internetarchief van de Osaka Universiteit werd nog een leuk filmpje over het leven en werk van Hashimoto gevonden. De kwaliteit is niet denderend, maar de inhoud is het zeker waard.