Wat voor spierproblemen kunnen er voorkomen bij een te traag werkende  schildklier?

Tekst Petra Romijn

Vanuit mijn achtergrond als fysiotherapeut raakte ik steeds meer geïnteresseerd in de oorzaak van de diverse spierproblemen, die er kunnen zijn bij een te traag werkende schildklier. De ene patiëntengroep heeft er slechts hinder van of wordt er met sporten door beperkt, terwijl een andere groep er zwaar door beperkt wordt in zijn of haar dagelijks leven. Ligt de oorzaak in te weinig fysiek actief zijn door bijvoorbeeld vermoeidheid dat spieren zo achteruit kunnen gaan of is er een fysiologische verklaring voor deze klachten?

Wat wordt er in literatuur beschreven over deze spierproblemen?

In de literatuur wordt een wisselend beeld beschreven van fysiologische veranderingen in delen van spieren. Niet iedereen met een te traag werkende schildklier hoeft deze veranderingen in spieren te hebben. De onderzoeken die in de loop van de jaren zijn uitgevoerd betreft ook steeds een kleine groep patiënten. Sommige mensen hadden een combinatie van fysiologische veranderingen in spieren terwijl een ander "slechts" een van de gevonden afwijkingen had. Allemaal hadden ze spierklachten.

In 79% van de gevallen is er sprake van een veranderde spierfunctie, de spieren werken dus niet meer zoals ze normaal zouden doen. In 54% van de gevallen gaat het om spierzwakte. Klachten als spierpijn, vermoeidheid, stijfheid en kramp komen voor in 42% van de gevallen1). De spieren die het meest zijn aangedaan zijn de spieren in bovenarmen en bovenbenen, deze zijn vaker aangedaan dan spieren van onderarmen en onderbenen. Pijn in gewrichten wordt ook gerapporteerd 2).

In delen van spieren worden afwijkingen gevonden in de ligging en vorm van de spiervezels. De energievoorziening in de spieren wordt minder doordat er een afname van het aantal mitochondria te zien is,mitochondria zijn de kleine energiecentrales in de lichaamscellen. Daarnaast verandert de verdeling van snelle en langzame spiervezels in de spier. Er komen meer langzame dunne spiervezels, daarnaast worden de dikke snelle vezels dunner. 3), 4) Er worden ook veranderingen in de zenuwgeleiding gerapporteerd 3). Verder is er bij een aantal patiënten een sterk verhoogd creatinekinase gehalte gemeten in het bloed is (boven de 5000 U/L) 4), 5), 6).

spierbundelPrognose

Uit de literatuur blijkt dat voor 90% de klachten verdwijnen bij voldoende inname van schildklierhormoon terwijl de afwijkingen op celniveau niet lijken te veranderen 4). Substitutietherapie, het innemen van schildklierhormoon, leidt tot normale hormoonconcentraties in het bloed, maar mogelijk niet tot normale hormoonconcentratie in alle weefsels. 7)
Dat betekent dus voor mensen met een te traag werkende schildklier die voldoende schildklierhormoon gebruiken, dat de spieren afwijkend belastbaar kunnen blijven. Er zal dus altijd rekening gehouden moeten worden dat deze spieren soms eerder als andere gezonde spieren hun grenzen aangeven in de vorm van minder kracht kunnen leveren, eerder vermoeid zijn in spieren of eerder kramp hebben.

Er wordt vooral de nadruk gelegd in de onderzoeken op het op tijd behandelen met schildklierhormoon, dus dat een vroege diagnose van een te traag werkende schildklier een meer definitieve vorm van spierklachten kan voorkomen. Over de invloed van gerichte oefentherapie op deze spierklachten is tot op heden niets bekent.

Bewegen zal je goed doen!

Door fysiek actief te blijven of te worden, kun je spierklachten verminderen. Stijfheid en kramp kun je doorbreken door regelmatig in beweging te zijn, goede warming up te doen bij sportactiviteiten en te stretchen. (American college of sport medicine) . Het lichaam is gemaakt om te bewegen, lichamelijke activiteit is belangrijk voor de stofwisseling in het lichaam.

De invloed van lichamelijke activiteit kan zo krachtig zijn dat het een bijdrage levert aan het verlagen van het risico op een depressie of diabetes. Dan hoef je niet eens aan een rondje hardlopen te denken, hoewel dat wel kan natuurlijk, maar het kan ook gewoon dagelijks een wandeling van een half uur zijn of twee keer een kwartier. Maak het jezelf gemakkelijk, doe iets wat je graag doet zodat je dit regelmatig kan blijven doen.

Petra heeft haar ervaringen, kennis en tips verwerkt in blogs over sporten met een schildklieraandoening, op haar website Schildkliersport

Zorg dat je dagelijks in beweging bent. Bij veel spierpijn kan het rustig uitlopen, zelfs een dag na de training werken voor het herstel, je zet de doorbloeding aan en alle celprocessen daar omheen en werkt daarmee actief mee aan herstel.

Verklaring van begrippen:

  • Spierkramp
    Als spieren aanspannen betekent dit, dat spiervezels in de spieren verbindingen met elkaar aangaan en langs elkaar heen schuiven. Daardoor wordt de spier in zijn totale lengte korter. Bij kramp worden delen van die verbinding niet losgemaakt en blijven dus in “langs elkaar geschoven toestand”. Een gevolg van spiervermoeidheid kan dus ook kramp zijn. Voor het aanspannen van spiervezels is energie nodig maar voor het ontspannen en daarmee dus loslaten van de vezels ook! Het is geen passief proces.
  • Spiervermoeidheid
    Om de vezels in spieren zijn werk te laten doen - dat is aanspannen om kracht te leveren of om een gewricht te stabiliseren - is voldoende energie nodig. Omdat de energievoorziening in de spieren is verminderd, kan eerder vermoeidheid optreden. Je zou een bepaalde beweging of inspanning nog wel willen doen maar de spieren voelen moe en zwaar en willen (bijna) niet meer meewerken.
  • Spierzwakte
    Er wordt van spierzwakte gesproken als de kracht minder is dan 'spierkracht 5'. Spierkracht 5 betekent dat je tegen de zwaartekracht in moet kunnen bewegen en daarbij ook nog een weerstand moet kunnen overwinnen. Je merkt dat de kracht in je spieren minder is, doordat je bijvoorbeeld moeite hebt je kniegewricht stabiel te houden of je hebt moeite met opstaan uit een stoel of met traplopen of fietsen; bewegingen in het dagelijks leven die je met voldoende spierkracht gewoon zou moeten kunnen doen.
  • Spierstijfheid
    De spieren voelen stijf en aangespannen aan, in plaats van ontspannen. Ze geven niet mee met een normale beweging als lopen of bukken. Je hebt het gevoel alsof iets je tegenhoud in je beweging.

Bronnen en referenties:

  1. Duyff et al, 2000; Neuromuscular findings in thyroid dysfunction: a prospective clinical and electrodiagnostic study.
  2. George, G, 2011; Hypothyroidism presenting as puzzling myalgias and cramps in three patients (comment on the article).
  3. El Salem et al, 2006; Neurophysiological changes in neurologically asymptomatic hypothyroid patients: a prospective cohort study.
  4. Rodolico et al, 1998; Myopathy as the persistently isolated symptomatology of primary autoimmune hypothyroidism.
  5. Finsterer et al, 1999; Hypothyroid myopathy with unusually high serum creatine kinase values
  6. Valeria et al, 2010: Myopathy associated with acute hypothyroidism following radioiodine therapy for graves in an adolescent.
  7. Lankhaar et al., 2011; Hypothyreoïdie en bewegingsintolerantie: een casusbeschrijving.